Overgewicht en Obesitas

Het ontstaan van overgewicht is voor meer dan 90% gerelateerd aan gedrag. Erfelijke factoren spelen zelden een belangrijke rol. Ook de vaak genoemde reden van een ‘traag werkende schildklier’ is slechts bij ongeveer 1% van de mensen met overgewicht daadwerkelijk de oorzaak.  

De classificatie van (over)gewicht wordt gedaan aan de hand van de Body Mass Index (BMI). Voor volwassenen geldt dat er bij een BMI tussen de 18,5 en 24,9 sprake is van een gezond gewicht, bij een BMI tussen de 25,0-29,9 is er sprake van overgewicht en bij een BMI van meer dan 30,0 spreekt men van obesitas (Boom-Binkhorst, 2006). In 2009 had ruim 47% van de volwassen Nederlanders boven de twintig jaar overgewicht en bij 11% hiervan was er sprake van obesitas (Bakel & Zantinge, 2010). Deze trend was ook zichtbaar bij de beroepsbevolking; in 2008 had ruim 43% van de Nederlandse werknemers overgewicht (in 2000 was dit 36%). Deze stijgende trend is zorgelijk omdat de gezondheidsrisico’s gekoppeld aan overgewicht aangeven hoe gevaarlijk een ongezond gewicht is. Iemand met overgewicht heeft meer kans op een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten (hartinfarct of beroerte), suikerziekte (diabetes), gewrichtsklachten, galstenen, verschillende vormen van kanker, kortademigheid en benauwdheid (ook tijdens het slapen). Obesitas bij volwassenen geeft een verhoogd risico op comorbiditeit (meerdere chronische aandoeningen tegelijkertijd). 

De belangrijkste winst die er te behalen is, is het verhogen van het calorieverbruik van het lichaam. Met name door meer te gaan bewegen en de spiermassa te vergroten in het lichaam (grotere spieren hebben meer calorieën nodig om te functioneren). Hierdoor zal ook de ruststofwisseling toenemen en wordt de verbranding verhoogd. Bij overgewicht is beweging extra belangrijk voor de gezondheid. Beweeg minstens vijf dagen per week (zie NNGZ). Een gewichtsverlies van 5 tot 10% levert al een aanzienlijke gezondheidswinst op (zoals 50% minder kans op diabetes mellitus type 2, bloeddrukdaling).

Tips
Er moet ook worden gelet op de calorie-inname, deze moet worden teruggedrongen. Een man mag (gemiddeld) 2.500 calorieën en een vrouw 2.000 calorieën per dag binnen krijgen. Belangrijk hierbij is dat de juiste verhouding voedingsstoffen binnenkomt; minimaal 200 gram groente en 2 stuks fruit per dag en vooral zo min mogelijk verzadigde vetten. Naast verhogen van het beweegpatroon en aanpassen van het voedingspatroon zijn er nog een aantal tips om overgewicht tegen te gaan:

  • Drink minimaal 2 liter water per dag;
  • Stel haalbare doelstellingen, dit voorkomt teleurstelling;
  • Denk na over wat valkuilen kunnen zijn en probeer deze om te zetten in mogelijke oplossingen;
  • Geef zelf (kleine) beloningen wanneer goede resultaten worden geboekt, dit is goed voor het zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen;
  • Zorg voor een programma dat bij uw wensen past, dat verhoogt de kans op goede resultaten.

Er is sprake van een gezond gewicht wanneer het risico van het krijgen van ziektes zoals hart- en vaatziektes en suikerziekte niet verhoogd is. Probeer af te vallen door het aanpassen van uw leefstijlgewoontes en niet door het volgen van bijvoorbeeld een crashdieet. Het schommelen van het gewicht (jojo-effect) is namelijk ongunstiger dan een stabiel, iets verhoogd gewicht.

Naast het feit dat een gezond gewicht van belang is voor uw gezondheid, voelt u zich ook fitter en dat is goed voor uw zelfvertrouwen. 

BMI calculator: http://bmi.hartstichting.nl/

Brochure hartstichting http://www.hartstichting.nl/9800/13341/15250/brochure_overgewicht