Hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten is de verzamelnaam voor aandoeningen die het hart- en vaatstelsel aangaan, zoals hartinfarcten, beroertes, ischemische aanvallen (TIA) en vaatlijden van de grote vaten (zoals etalagebenen). Deze ziekten zijn op dit moment doodsoorzaak nummer 1 binnen de westerse wereld. Hart- en vaatziekten worden onderverdeeld in verworven en aangeboren (congenitale) aandoeningen.

Hart- en vaatziekten behoren in Nederland tot de belangrijkste doodsoorzaken, zowel bij mannen als bij vrouwen. Eén op de drie Nederlanders sterft als gevolg van een hart- of vaatziekte. Grofweg zijn hart- en vaatziekten op te delen in vier categorieën.

  • Aangeboren afwijkingen. Het hart wordt al vroeg tijdens de embryonale ontwikkeling aangelegd en er kunnen veel dingen fout gaan. Voorbeelden van aangeboren hartziekten zijn: hartblok, hartklepafwijkingen en hartritmestoornissen,
  • Aandoeningen door vernauwing of blokkering van de bloedvaten. Als de bloedvaten geblokkeerd zijn, kan er geen bloed meer naar het lichaamsdeel achter de bloedvaten stromen. Dit deel krijgt dan een tekort aan zuurstof en voedingsstoffen en kan afsterven. Ook bij een vernauwing kan soms een tijdelijk zuurstoftekort ontstaan met bepaalde symptomen tot gevolg. Voorbeelden zijn: angina pectoris, hartinfarct, beroerte, trombose en etalagebenen.
  • Infectie of ontsteking van het hart. Voorbeelden hiervan zijn: endocarditis, myocarditis, pericarditis en pantserhart.
  • Overige aandoeningen. Hartklepafwijkingen en hartritmestoornissen kunnen aangeboren zijn, maar kunnen ook op latere leeftijd ontstaan. Verder is er een aantal aandoeningen dat niet in één van de eerdere categorieën valt, zoals cardiomyopathie, harttamponade, aneurysma, pulmonale arteriële hypertensie en hartfalen.

Risicofactoren
Er zijn enkele risicofactoren die de kans op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten verhogen. Deze risicofactoren hebben voornamelijk te maken met aandoeningen die vallen onder de categorie ‘vernauwing of blokkering van de bloedvaten’.

De ziekten kunnen met geneesmiddelen, onder andere bloedverdunners en cholesterolverlagers, of met een interventie, zoals bypasschirurgie of een dotterbehandeling, worden behandeld. In sommige gevallen is een afwachtend dan wel ondersteunend beleid mogelijk. Adviezen over levenswijze zijn een belangrijk onderdeel van de behandeling. Belangrijke leefstijlfactoren die van invloed zijn op het voorkomen van hart- en vaatziekten zijn roken, voeding (groenten, fruit, vis en verzadigde vetten), alcohol, lichamelijke (in)activiteit. De invloed van leefstijlfactoren op hart- en vaatziekten verloopt soms rechtstreeks, maar vaak via endogene risicofactoren: overgewicht, hypertensie, hypercholesterolemie en diabetes mellitus. Omdat deze factoren belangrijke voorspellers zijn voor het krijgen van hart- en vaatziekten, is het belangrijk te weten hoeveel procent van de bevolking een ongunstig niveau heeft van de genoemde factoren en hoe de trend in de tijd zich ontwikkelt.

Tips voor een gezond hart

  • Eet gezond en gevarieerd met voldoende vitamines, mineralen en vezels en weinig verzadigd vet. Dit betekent voldoende volkoren producten, groente en fruit. Kies voor magere of halfvolle zuivelproducten, minder vette vleessoorten en twee keer per week (vette) vis. Dit helpt het cholesterolpeil te verlagen. 
  • Gebruik suiker, zout en alcohol met mate.
  • Rook niet of stop met roken. Roken verlaagt het HDL (goed cholesterol) en HDL beschermt tegen aderverkalking.
  • Neem de tijd om te ontspannen en voorkom stress.
  • Drink voldoende water.
  • Beweeg voldoende. Door beweging stijgt het HDL-cholesterol en verbetert de algemene cholesterolspiegel. Daarnaast zorgt het voor een verbeterde bloeddruk, een gezonder gewicht en een fit lichaam.
  • Zorg voor een 'gezond' gewicht en houd dat op peil. Overgewicht speelt een grote rol bij het ontstaan van hart- en vaatziekten. Vooral een teveel aan vet rondom de buik vormt een extra risico voor het ontstaan van hart- en vaatziekten.

Bron: www.hartstichting.nl